Współpraca Konwentu z Rzecznikiem Praw Obywatelskich zaowocowała wystąpieniem generalnym Rzecznika do Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sygnalizującym kwestie związane z funkcjonowaniem ośrodków interwencji kryzysowej i niedostatki legislacyjne w obszarze interwencji kryzysowej.
3 X 2024 r. Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk prosił minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk o stanowisko w sprawie.
Najważniejsze kwestie w wystąpieniu:
- w ocenie RPO przepisy ws. interwencji kryzysowej są niedoprecyzowane. Nie określają m.in. szczegółowych zasad i norm funkcjonowania jednostek realizujących to zadanie, minimalnego zakresu usług, kwalifikacji osób je wykonujących. Ośrodki interwencji często same określają reguły swej działalności, jak m.in. zasady przyjmowania osób potrzebujących do placówek w aktach wewnętrznych, statutach i regulaminach, korzystając z rozwiązań z innych jednostek. Powoduje to uzasadniony stan braku oparcia realizowanych zadań na wyraźnie określonej podstawie prawnej. Dlatego uregulowanie standardów i doprecyzowanie przepisów w zakresie interwencji kryzysowej jest w ocenie Rzecznika niezbędne.
- Przepisy uprawniają do korzystania z miejsc całodobowego schronienia w ośrodkach interwencji do 3 miesięcy, nie dając możliwości wydłużenia pobytu. Trudno ocenić, czemu ma służyć tak rygorystycznie określony czas pobytu. Zdaniem przedstawicieli ośrodków interwencji czas na uporanie się z kryzysem jest zindywidualizowany i nierzadko przekracza 3 miesiące. Według RPO zasadna byłaby zmiana ustawy i wprowadzenie możliwości przedłużenia tego trzymiesięcznego okresu.
- Niepokój budzi zapisy ustawy o pomocy społecznej dopuszczający możliwość włączania ośrodka interwencji kryzysowej w strukturę organizacyjną powiatowego centrum pomocy rodzinie. Spowoduje to niemożność realizacji zadań, gdyż powiatowe centrum nie pracuje całodobowo i nie jest w stanie świadczyć wsparcia zapewniającego intymność i poufność. W ten sposób zatraca się także wyjątkowość interwencji kryzysowej.
- Odnosząc się do wynagrodzenia oraz warunków pracy specjalistów, wskazano na niski poziom wynagrodzeń i kłopoty z pozyskaniem wysokospecjalistycznej kadry, brak dodatkowego urlopu, superwizji, szkoleń, potrzebę uregulowania zawodu interwenta kryzysowego i określenia minimalnych kwalifikacji wykonywania zawodu, ustalenia stopni awansu zawodowego. Deficyty te powodują częste odejścia specjalistów, a wydatki na zatrudnienie stanowią nawet 55 % ogółu wydatków.
- Stan finansów powiatów często uniemożliwia funkcjonowanie ośrodków. Dlatego wskazano, że zapewnienie dostępu do ośrodków poprzez rozwój infrastruktury i zagwarantowanie wysokiego poziomu usług wymaga stosownego finansowania. Niezbędne jest dofinansowanie powiatów w formie dotacji.
Całość wystąpienia dostępna:
https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2024-10/Do_MRPiPS_interwencje_kryzysowe_3_10_2024.pdf
